Αρ. 70. THE ECONOMIES OF THE WESTERN BALKANS: TRANSITION, GROWTH AND PROSPECTS FOR EU ACCESSION

Κατηγορία ΕΚΘΕΣΕΙΣ

R. Panagiotou. 2012. | ISBN: 978-960-341-105-5

 

Ek 70 exof 200x294Η δεκαετία του 1990 ήταν μια ιδιαίτερα ασταθής περίοδος για τις χώρες των ∆υτικών Βαλκανίων, καθώς η περιοχή βίωνε τη διάσπαση της Γιουγκοσλαβίας, καταστροφικές πολεμικές συρράξεις, εθνικιστικές εντάσεις, προσφυγικές κινητοποιήσεις, εθνικιστικές ρητορικές και τακτικές, κυρώσεις και εμπάργκο, με κορύφωση των αναταραχών την επίθεση του ΝΑΤΟ στη Σερβία, την άνοιξη του 1999. Κατά την περίοδο αυτή, η εστίαση της ∆ύσης ήταν προς τις πιο προηγμένες μεταβατικές οικονομίες, γεγονός που προωθούσε τη διαιώνιση μιας μετάβασης « δύο ταχυτήτων ». Έτσι, οι πιο προχωρημένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, όπως η Τσεχία, η Ουγγαρία, η Πολωνία και η Εσθονία, κινούνταν με γρήγορους ρυθμούς στη μεταρρυθμιστική τους πορεία, ενώ οι χώρες των Βαλκανίων εξασθενούσαν σε έναν φαύλο κύκλο εθνικιστικής βίας, οικονομικής υπανάπτυξης, πολιτικής και κοινωνικής αναταραχής και διεθνούς αποκλεισμού .

 

Κατά τη διάρκεια αυτής της κρίσιμης περιόδου, η Ευρωπαϊκή Ένωση ( ΕΕ ) ήταν απούσα από τα δρώμενα . Παρ ’ όλη τη γεωγραφική γειτνίαση και το έμμεσο ενδιαφέρον για το μέλλον της περιοχής, η ΕΕ δεν κατάφερε να δημιουργήσει και να εφαρμόσει μια συγκροτημένη πολιτική που να ανταποκρίνεται στις εξελίξεις . Μόνο στο τέλος της δεκαετίας του 1990, και ιδιαίτερα μετά τον βομβαρδισμό της Σερβίας από τις δυνάμεις του ΝΑΤΟ το 1999, αναγνώρισε η ΕΕ την ανάγκη μιας πιο δυναμικής παρουσίας στην περιοχή των ∆υτικών Βαλκανίων . Αναγνωρίστηκε επίσης η ανάγκη μιας πολιτικής που θα έφερνε τις χώρες αυτές πιο κοντά στους κόλπους της ΕΕ, με προοπτική ένταξης στους θεσμούς της . Έτσι, μετά από χρόνια αδράνειας, δημιουργήθηκε η ∆ιαδικασία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης (Stabilisation and Association Process), που ήταν η πρώτη συγκροτημένη πολιτική της ΕΕ προς τις χώρες των ∆υτικών Βαλκανίων . Η κεντρική στρατηγική αυτής της διαδικασίας ήταν ο εξευρωπαϊσμός, που θα εξασφάλιζε στις χώρες των ∆υτικών Βαλκανίων τη σταθερότητα, τις αξίες και τις θεσμικές δομές της Ευρωπαϊκής Ένωσης .

 

Ο στόχος της μελέτης είναι να εξετάσει την πορεία των ριζικών μεταρρυθμίσεων μέσω των οποίων οι χώρες των ∆υτικών Βαλκανίων κατάφεραν να περάσουν από το καθεστώς της οικονομικής κατάρρευσης, της πολιτικής αστάθειας και της διεθνούς απομόνωσης στο κατώφλι της Ευρωπαϊκής Ένωσης . Η μελέτη χωρίζεται σε δύο μέρη . Το πρώτο μέρος παρουσιάζει μια αναλυτική επισκόπηση των οικονομιών των ∆υτικών Βαλκανίων, από την κομμουνιστική περίοδο έως σήμερα . Στο πρώτο του κεφάλαιο εξετάζεται η οικονομική και πολιτική κληρονομιά της κομμουνιστικής περιόδου και πώς αυτή επηρέασε καθοριστικά τις μετέπειτα μεταρρυθμιστικές προσπάθειες των βαλκανικών χωρών . Στο δεύτερο κεφάλαιο αναλύονται τα μεταρρυθμιστικά προγράμματα που εφαρμόστηκαν κατά την περίοδο μετάβασης από την κεντρικά σχεδιασμένη οικονομία στην οικονομία της αγοράς . Το τρίτο κεφάλαιο εξετάζει τις επιπτώσεις της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης στις χώρες των Βαλκανίων - με ιδιαίτερη έμφαση στον αντίκτυπο από την ελληνική κρίση – και πώς μπορεί να επηρεαστεί αρνητικά η ευρωπαϊκή ενταξιακή πορεία των χωρών αυτών .

 

Το δεύτερο μέρος της μελέτης αναλύει τις σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις χώρες των ∆υτικών Βαλκανίων . Το πρώτο του κεφάλαιο παρουσιάζει μία σύντομη ιστορική ανασκόπηση των διαφόρων φάσεων της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη δεκαετία του 1990. Το δεύτερο κεφάλαιο εξετάζει τη ∆ιαδικασία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης (Stabilisation and Association Process), που σηματοδοτεί την πρώτη συγκροτημένη οικονομική πολιτική της Ένωσης απέναντι στις βαλκανικές χώρες και μέσω της οποίας ετέθη η προοπτική ένταξης των χωρών αυτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση . Το τρίτο κεφάλαιο αναλύει την εξέλιξη των διμερών σχέσεων της ΕΈ με τις χώρες των ∆υτικών Βαλκανίων και αξιολογεί την πρόοδο που έχει επιτευχθεί στην υλοποίηση των κριτηρίων ένταξης . Η μελέτη κλείνει με μια σφαιρική αξιολόγηση της διαδικασίας ένταξης και προσπαθεί να συναγάγει μερικά συμπεράσματα για το πώς η διαδικασία ένταξης θα επηρεαστεί από τις ιδιαίτερα αρνητικές και δυσμενείς συνθήκες στο διεθνές περιβάλλον . ∆εδομένων των εξωγενών δυσμενών συνθηκών, παραμένει άγνωστο αν θα διατηρηθεί η δυναμική της ενταξιακής πορείας των χωρών των ∆υτικών Βαλκανίων προς την Ευρωπαϊκή Ένωση . Οι χώρες που εξετάζονται στη μελέτη είναι οι χώρες των ∆υτικών Βαλκανίων που συμμετέχουν στη ∆ιαδικασία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης - συγκεκριμένα η Αλβανία, η Βοσνία - Ερζεγοβίνη, η Κροατία, η Πρώην Γιουγκοσλαβική ∆ημοκρατία της Μακεδονίας, το Μαυροβούνιο και η Σερβία . Η μελέτη δεν εξετάζει την ενταξιακή πορεία της Σλοβενίας, της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας ( ήδη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το 2004 και 2007, αντίστοιχα ).


περιεχόμενα (pdf)

αρχείο pdf