Αρ. 101. PUBLIC EXPENDITURE COMPETITION IN THE GREEK TRANSPORT SECTOR: INTER-MODAL AND SPATIAL CONSIDERATIONS

Κατηγορία ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ

T. Tsekeris. 2009. (Mε ελληνική περίληψη.)

 

Τα δίκτυα μεταφορών αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους συντελεστές υποδομής που επηρεάζουν την παραγωγή και περιφερειακή οικονομική ανάπτυξη. Συνεπώς, υπάρχουν συνεχείς πιέσεις για επενδύσεις στον τομέα των μεταφορών. Στην Ελλάδα, η ανάπτυξη των δικτύων μεταφορών βασίζεται κυρίως στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, μέσω του οποίου διοχετεύονται κρατικές δαπάνες για μελέτη, κατασκευή, λειτουργία και συντήρηση/επισκευή συγκοινωνιακών έργων. Τα έργα αυτά διαχωρίζονται στις εξής κατηγορίες: (α) οδοί (συμπεριλαμβανομένων των γεφυρών), (β) σιδηρόδρομοι, (γ) αεροδρόμια και πολιτική αεροπορία, (δ) λιμένες και ναυτιλία, και (ε) αστικές δημόσιες συγκοινωνίες. Η παρούσα εργασία στοχεύει στη διερεύνηση των σχέσεων υποκατάστασης (ανταγωνισμού) και συμπληρωματικότητας των δημοσιοεπενδυτικών δαπανών για τις παραπάνω κατηγορίες (κλάδους).


Η μεθοδολογική προσέγγιση βασίζεται σε ένα χωρικό-οικονομικό πρότυπο περιφερειακού ανταγωνισμού, μέσω του οποίου αναπτύσσεται ένα σύστημα διακλαδικών (ανά κατηγορία επένδυσης) εξισώσεων. Το σύστημα αυτό χρησιμοποιεί χρονοσειρές διαστρωματικών στοιχείων (panel), τα οποία αντιστοιχούν σε δημοσιοεπενδυτικές δαπάνες σε κάθε Νομό καθώς και σε διαπεριφερειακά έργα, κατά τη διάρκεια της περιόδου 2000-2007. Οι ελαστικότητες που προκύπτουν από τις επιμέρους εξισώσεις επιτρέπουν τον προσδιορισμό του επιπέδου του ανταγωνισμού ή των συνεργιών (θετικών εξωτερικοτήτων) μεταξύ των δαπανών σε διαφορετικές κατηγορίες του τομέα των μεταφορών στο επίπεδο όλης της χώρας.


Τα αποτελέσματα τονίζουν τη σημασία της προσφοράς του κατάλληλου τύπου συγκοινωνιακής υποδομής ανά περιφέρεια, έτσι ώστε να επιτευχθούν οι ευρωπαϊκοί και εθνικοί στόχοι της πολιτικής των μεταφορών για ενίσχυση της εδαφικής συνοχής και προώθηση της συνδυασμένης χρήσης των μέσων μεταφοράς. Πιο συγκεκριμένα, οι τοπικές επενδύσεις σε μη-οδικές υποδομές καθώς και επενδύσεις σε έργα μεγάλης κλίμακας, διαπεριφερειακού χαρακτήρα μπορούν να παράγουν θετικές χωρικές εξωτερικότητες (spillovers) και να υποστηρίξουν τους προαναφερθέντες στόχους. Οι ελαστικότητες δείχνουν τη σημαντική εξάρτηση από το παρελθόν της ποσότητας των δημοσιοεπενδυτικών δαπανών σε κάθε κατηγορία, και τις σημαντικές σχέσεις ανταγωνισμού μεταξύ των δαπανών σε οδικά έργα και στα υπόλοιπα συγκοινωνιακά έργα.


Από την άλλη πλευρά, οι περισσότερες δημοσιοεπενδυτικές δαπάνες σε μη-οδικά έργα (σιδηρόδρομους, αεροδρόμια, λιμένες και αστικές δημόσιες συγκοινωνίες) είναι συμπληρωματικές και συμμετρικές - ως προς την κατεύθυνση των επιδράσεων - μεταξύ τους. Ιδιαίτερα, οι δαπάνες για αεροδρόμια έχουν τις πλέον σημαντικές θετικές αλληλεπιδράσεις με τις δαπάνες για άλλες υποδομές δημόσιων μεταφορών. Οι θετικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ των δημοσιοεπενδυτικών δαπανών για αεροδρόμια και λιμένες υπογραμμίζουν την ανάγκη συνδυασμένης ανάπτυξης αυτών των μέσων για την αποτελεσματική εξυπηρέτηση των περιοχών της περιφέρειας, ιδιαίτερα των νήσων.


Οι αρνητικές επιδράσεις μεταξύ δημοσιοεπενδυτικών δαπανών για υποδομές δημόσιων μεταφορών μπορούν να αποδοθούν στην ύπαρξη γεωγραφικών και θεσμικών περιορισμών που διέπουν τη λειτουργία των συστημάτων μεταφορών. Αναλυτικότερα, δείχνουν την ανάγκη βελτίωσης της διασυνδεσιμότητας και διαλειτουργικότητας μεταξύ λιμένων και σιδηροδρόμων στην ενδοχώρα, και ενίσχυσης των αδύναμων σχέσεων μεταξύ αστικών δημόσιων συγκοινωνιών και λοιπών δημόσιων (σιδηροδρομικών, θαλάσσιων, αεροπορικών) μεταφορών. Συμπερασματικά, ο καθορισμός των διακλαδικών δημοσιονομικών εξωτερικοτήτων στον τομέα των μεταφορών πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο του στρατηγικού σχεδιασμού και αξιολόγησης των επενδυτικών προγραμμάτων των συγκοινωνιακών υποδομών.

 

(pdf)