Η βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτων μέσω ψηφιακών πλατφορμών αποτέλεσε τα τελευταία χρόνια μία καινούρια και ταχέως αναπτυσσόμενη οικονομική δραστηριότητα, η οποία συγκέντρωσε αρκετό ενδιαφέρον, εγείροντας αρκετά ζητήματα σε σχέση με τις οικονομικές της επιπτώσεις και την ανάγκη θεσμικών παρεμβάσεων για τη ρύθμιση της λειτουργίας της. Η παρούσα έκθεση περιλαμβάνει μία οικονομική ανάλυση της εξέλιξης και των χαρακτηριστικών της βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων στην Ελλάδα.

Βασικό υπόβαθρο για την ανάλυση αποτελεί η επισκόπηση της υπάρχουσας σύγχρονης και εκτεταμένης βιβλιογραφίας που αφορά τις πολλαπλές διαστάσεις των οικονομικών επιπτώσεων της βραχυχρόνιας μίσθωσης. Παράλληλα, στην εργασία εξετάζονται αναλυτικά οι νομοθετικές παρεμβάσεις για τη ρύθμιση της δραστηριότητας αυτής στην Ελλάδα, καθώς και το αντίστοιχο θεσμικό πλαίσιο και οι νέες πρωτοβουλίες σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.). Όπως προκύπτει από την επισκόπηση της βιβλιογραφίας, το φάσμα των δυνητικών επιδράσεων της βραχυχρόνιας μίσθωσης είναι ιδιαίτερα σύνθετο και μπορεί να διαφοροποιείται σημαντικά ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της εκάστοτε περίπτωσης και το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της συγκεκριμένης αγοράς.

Η εργασία αξιοποιεί νέα οικονομικά στοιχεία για τη δραστηριότητα της βραχυχρόνιας μίσθωσης στην Ελλάδα και την Ε.Ε., τα οποία προέρχονται από επίσημες πηγές (Eurostat, Ευρωπαϊκή Επιτροπή) και δημοσιεύτηκαν για πρώτη φορά το έτος 2021. Στην πρωτότυπη ανάλυση που διενεργείται με βάση τα στοιχεία αυτά εξετάζονται το μέγεθος και η πορεία της βραχυχρόνιας μίσθωσης στην Ελλάδα σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο και σε επίπεδο μεγάλων πόλεων και αποτυπώνονται βασικοί παράγοντες που σχετίζονται με την προσφορά και τη ζήτηση για τα καταλύματα αυτά στη χώρα.

Η ανάπτυξη της βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων στην Ελλάδα ευνοήθηκε από τις διεθνείς τάσεις και τεχνολογικές εξελίξεις, αλλά και από ορισμένα ειδικότερα χαρακτηριστικά σε σχέση με την τουριστική αγορά της χώρας, την κατάσταση της αγοράς ακινήτων και τις γενικότερες συνθήκες γύρω από την οικονομία, την απασχόληση και τα εισοδήματα. Από τη σύγκριση των μεγεθών της βραχυχρόνιας μίσθωσης με τα αντίστοιχα μεγέθη του ξενοδοχειακού τομέα, φαίνεται ότι η διαμονή στη βραχυχρόνια μίσθωση κυμαίνεται σε αρκετά υπολογίσιμα επίπεδα σε σχέση με τις διανυκτερεύσεις σε ξενοδοχεία και ομοειδή καταλύματα, τόσο στην Ε.Ε. όσο και στην Ελλάδα. Πριν από την εκδήλωση της πανδημίας η βραχυχρόνια μίσθωση εμφανίζεται να κέρδισε έδαφος, χωρίς όμως να επηρεάζεται ουσιαστικά η ξενοδοχειακή διαμονή.

Στην Ελλάδα, η διαμονή στη βραχυχρόνια μίσθωση πραγματοποιείται κυρίως σε ολόκληρα καταλύματα μεγέθους κάτω των 10 κλινών. Σε σχέση με τη χωρική κατανομή της διαμονής, η περιφέρεια Αττικής συγκεντρώνει το υψηλότερο μερίδιο, ακολουθούμενη από το Νότιο Αιγαίο, την Κρήτη, τα Ιόνια Νησιά και την Κεντρική Μακεδονία. Από τη σύγκριση της χωρικής κατανομής της βραχυχρόνιας μίσθωσης με την αντίστοιχη κατανομή της δραστηριότητας του ξενοδοχειακού τομέα, προκύπτει μία σαφής θετική συσχέτιση μέτριας έντασης. Το μεγαλύτερο μέρος της διαμονής στη βραχυχρόνια μίσθωση αφορά διεθνείς επισκέπτες, οι οποίοι απορροφούν μεγαλύτερο τμήμα των σχετικών υπηρεσιών στην Ελλάδα συγκριτικά με την αντίστοιχη αναλογία στην Ε.Ε. Η πλειονότητα των επισκεπτών προέρχεται από τις χώρες της Ε.Ε., ενώ ακολουθούν οι υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης και η Αμερική. Η διαμονή στη βραχυχρόνια μίσθωση παρουσιάζει γενικά εντονότερη εποχικότητα στην Ελλάδα σε σχέση με το σύνολο της Ε.Ε., με τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο να συγκεντρώνουν υψηλό μερίδιο των συνολικών διανυκτερεύσεων. Σε σύγκριση με τον ξενοδοχειακό τομέα, η εποχικότητα στη βραχυχρόνια μίσθωση εμφανίζεται σχετικά πιο έντονη, ενώ παρατηρούνται και σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των ευρύτερων περιφερειών και των πόλεων της Ελλάδας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία ερευνών του Ευρωβαρόμετρου, η προσφορά και η χρήση καταλυμάτων βραχυχρόνιας μίσθωσης στην Ελλάδα σημείωσε σημαντική ανάπτυξη, διαμορφώνεται σε υψηλότερο επίπεδο σε σχέση με τον μέσο όρο της Ε.Ε. και αφορά όλες τις επιμέρους κατηγορίες από πλευράς φύλου, ηλικίας, εκπαίδευσης και άλλων χαρακτηριστικών. Στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένη η πιο επαγγελματική μορφή της βραχυχρόνιας μίσθωσης, με τη διάθεση αρκετών καταλυμάτων που αγοράστηκαν για αυτόν τον σκοπό. Η απόκτηση εισοδήματος αποτελούσε το κυριότερο κίνητρο για τους παρόχους υπηρεσιών, ενώ ως κυριότερα προβλήματα αναφέρθηκαν η έλλειψη σαφήνειας, η πολυπλοκότητα στην πληρωμή φόρων και στη νόμιμη προσφορά υπηρεσιών, οι ασαφείς επιπτώσεις στην απασχόληση και οι δυσκολίες με τους καταναλωτές. Οι χαμηλότερες τιμές των καταλυμάτων αυτών αποτελούσαν τον κυριότερο λόγο επιλογής τους από τους χρήστες, ενώ ακολουθούν η θέση, η διαθεσιμότητα αναφορών/σχολίων, οι υποδομές και οι περισσότερες δυνατότητες επιλογών. Αντίστοιχα, τα κυριότερα προβλήματα που αναφέρθηκαν από τους χρήστες ήταν η ασάφεια για τον υπεύθυνο, οι παραπλανητικές κριτικές, η κακή χρήση των προσωπικών δεδομένων και η έλλειψη εμπιστοσύνης στον προμηθευτή. Η πλειονότητα των χρηστών χρησιμοποίησαν τη βραχυχρόνια μίσθωση συμπληρωματικά με τα παραδοσιακά κανάλια, αλλά σημαντικό ήταν και το ποσοστό των χρηστών που είχαν υποκαταστήσει μερικώς ή πλήρως κάποιες υπηρεσίες.

περιεχόμενα (pdf)

σύνοψη (pdf)

αρχείο pdf

Το άρθρο Αρ. 83. ΒΡΑΧΥΧΡΟΝΙΑ ΜΙΣΘΩΣΗ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ εμφανίστηκε πρώτα στο Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών.

Η παρούσα έκθεση αποτυπώνει την εξέλιξη των δαπανών κοινωνικής προστασίας, προσδιορίζοντας τη σχετική θέση της Ελλάδας σε σύγκριση με τις χώρες της ΕΕ15. Αναφορικά με την προσέγγιση της διερεύνησης, ακολουθείται η ομαδοποίηση των χωρών μεταξύ συστημάτων κοινωνικής προστασίας. Παρ’ όλα αυτά, η ανάλυση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην περίπτωση της Ελλάδας.

Συνοπτικά, τα δεδομένα μαρτυρούν τη συρρίκνωση του όγκου των δαπανών κοινωνικής προστασίας, ενώ η συγκριτική με τις χώρες της ΕΕ υποχώρηση της αξίας τους διαφαίνεται και από τη μετατροπή τους σε όρους αγοραστικής δύναμης. Επιπλέον, η αναμόρφωση του συστήματος προστασίας αντανακλάται στην ποσοστιαία μεταβολή τους διακρίνοντας μεταξύ εκείνων που απαιτούν τον έλεγχο των πόρων των δικαιούχων (means-tested) και των υπολοίπων που αποδίδονται χωρίς έλεγχο.

Αναφορικά με την ανισότητα εισοδήματος, η κατάσταση είναι περισσότερο περίπλοκη. Γενικά, όπως επιβεβαιώνεται και από παλαιότερες Έρευνες Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης, οι δείκτες ανισότητας στην Ελλάδα εκτιμάται ότι είναι σχετικά υψηλά. Όπως υπογραμμίζεται σε πολλά σημεία της έκθεσης, η άμβλυνση του επιπέδου ανισότητας στην Ελλάδα στηρίζεται κυρίως στην καταβολή των συντάξεων (γήρατος, χηρείας, αναπηρίας κτλ.). Επιπλέον, καθώς τα εισοδήματα από άλλες πηγές υπέστησαν άλλοτε σημαντική συρρίκνωση και άλλοτε ήπια προσαρμογή, οι συντάξεις διαδραμάτισαν έναν κομβικό ρόλο στη στήριξη του εισοδήματος των νοικοκυριών και προσέδιδαν μια αίσθηση εξασφάλισης μιας σταθερής ροής μηνιαίου εισοδήματος στα μέλη τους.

Μεταξύ των ευρημάτων, ενδιαφέρον προκαλούν τα αποτελέσματα ποσοστών φτώχειας με κριτήριο τον τύπο του νοικοκυριού. Ιδιαίτερη μέριμνα απαιτείται για τα μονογονεϊκά νοικοκυριά, ενώ το ζήτημα της υψηλής συνεισφοράς στη φτώχεια που καταγράφεται για τα νοικοκυριά με δύο ενήλικα άτομα και δύο εξαρτώμενα τέκνα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη στον σχεδιασμό της επιδοματικής πολιτικής. Όσον αφορά άλλα δημογραφικά κριτήρια ταξινόμησης του πληθυσμού, η επαγγελματική κατάσταση των υπευθύνων και των ατόμων φαίνεται ότι έλαβε σημαντικό προβάδισμα κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης. Επιπλέον, η προώθηση της αυτοαπασχόλησης φαίνεται ότι συνέβαλλε ώστε τα ποσοστά φτώχειας να εμφανίζονται επίσης αυξημένα τόσο για τους εργαζόμενους μερικής όσο και για τους πλήρους απασχόλησης. Τέλος, ιδιαιτέρως σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε η ανεργία.

Πέραν των επιπέδων των ποσοστών φτώχειας και της πληθυσμιακής συνεισφοράς στη φτώχεια, ένα σημαντικό εύρημα που αφορά το ελληνικό σύστημα προστασίας, σχετίζεται με το μερίδιο των φτωχών που λαμβάνουν σημαντικό τμήμα κοινωνικών παροχών στο εισόδημά τους και εκείνων που, παρότι λογίζονται ως «φτωχοί», εμφανίζεται να έχουν περιορισμένη πρόσβαση στις μεταβιβαστικές πληρωμές. Σύμφωνα με τα δεδομένα, το ελληνικό σύστημα προστασίας χαρακτηρίζεται από ένα σημαντικό περιθώριο βελτίωσης.

Παράλληλα, η διαχείριση της εισοδηματικής ενίσχυσης των ευάλωτων στρωμάτων μπορεί να γίνει και έμμεσα, από την αναδιάταξη του επιπέδου έμμεσων φόρων (κυρίως του ΦΠΑ) στις διάφορες κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών. Σύμφωνα με τη μέθοδο που αναπτύσσεται στο Κεφάλαιο 5, η κατανομή του ΦΠΑ επιβάρυνε δυσανάλογα τα χαμηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια. Το συγκεκριμένο εύρημα βοηθάει στην κατανόηση των πολύ λεπτών ορίων που υφίστανται μεταξύ κοινωνικής και οικονομικής πολιτικής και δημιουργεί έναν κοινό τόπο για τη στενή συνεργασία τους.

Από την ανάδειξη των δεδομένων και την επεξεργασία των στοιχείων γίνεται κατανοητό ότι η χώρα μας, κατά την περίοδο της μακροχρόνιας και πρωτοφανούς ύφεσης, έχει υποστεί μια σημαντική αλλαγή της φυσιογνωμίας του πλαισίου πολιτικής της. Τα περιεχόμενα της έκθεσης συνδράμουν στον επαναπροσδιορισμό των προτεραιοτήτων και στη σύνταξη ενός περιγράμματος κατάλληλων προτάσεων πολιτικής με στόχο την άμβλυνση του φαινομένου της ανισότητας και τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης του πληθυσμού.

περιεχόμενα (pdf)

σύνοψη (pdf)

αρχείο pdf

Το άρθρο Αρ. 82. Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΕ εμφανίστηκε πρώτα στο Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών.

Η παρούσα έκθεση εξετάζει ποικίλες πτυχές που αφορούν την υιοθέτηση και χρήση ενός ευρέος φάσματος Τεχνολογιών Πληροφόρησης και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) και πρακτικών ηλεκτρονικού εμπορίου από τις ελληνικές επιχειρήσεις. H πανδημία του νέου κορωνοϊού (COVID-19) ανέδειξε, ίσως περισσότερο από ποτέ, τον κρίσιμο ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι ΤΠΕ και ιδιαίτερα το ηλεκτρονικό εμπόριο σε περιόδους κρίσης, διασφαλίζοντας την επιβίωση των επιχειρήσεων και διατηρώντας ή αποκαθιστώντας την εύρυθμη λειτουργία των αγορών και των αλυσίδων αξίας. Δεδομένης της έλλειψης σχετικών μελετών για την Ελλάδα, η έκθεση αυτή αποτελεί σημαντική προσθήκη στη συναφή βιβλιογραφία, παρέχοντας μια πολύπλευρη, συστηματική και τεκμηριωμένη ανάλυση του θέματος.

Σε αυτό το πλαίσιο, διενεργούνται συγκριτικές αναλύσεις χρησιμοποιώντας δεδομένα σε επίπεδο χώρας, καθώς και σε επίπεδο επιχείρησης προκειμένου να εντοπιστούν ψηφιακά χάσματα ανάμεσα στην Ελλάδα και τα άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ, όπως επίσης και μεταξύ επιχειρήσεων διαφορετικού μεγέθους, κλάδου και περιοχής δραστηριοποίησης στην Ελλάδα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διερεύνηση πιθανών διαφορών στη χρήση ΤΠΕ μεταξύ επιχειρήσεων χαμηλής και υψηλής παραγωγικότητας. Επιπροσθέτως, αξιοποιώντας κατά κύριο λόγο το θεωρητικό πλαίσιο «Τεχνολογία, Οργάνωση, Περιβάλλον» (Technology, Organization, Environment – TOE),  διερευνώνται οι προσδιοριστικοί παράγοντες της υιοθέτησης πρακτικών ηλεκτρονικού εμπορίου από τις ελληνικές επιχειρήσεις με τη χρήση κατάλληλων οικονομετρικών μεθόδων.

Σύμφωνα με τις αναλύσεις, φαίνεται ότι η Ελλάδα στην πλειονότητα των δεικτών ΤΠΕ και ηλεκτρονικού εμπορίου που εξετάζονται υπολείπεται του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Επίσης, τα ευρήματα δείχνουν ότι το μέγεθος της επιχείρησης, η περιοχή δραστηριοποίησης και η παραγωγικότητα εργασίας παίζουν σημαντικό ρόλο στη διερεύνηση και αποτίμηση των ψηφιακών χασμάτων μεταξύ των ελληνικών επιχειρήσεων. Τα οικονομετρικά αποτελέσματα καταδεικνύουν συγκεκριμένους παράγοντες οι οποίοι σχετίζονται με τις τεχνολογικές υποδομές, το ανθρώπινο κεφάλαιο, την οργάνωση-προβολή και το εξωτερικό περιβάλλον της επιχείρησης ως τους πλέον σημαντικούς για τη δραστηριοποίηση των ελληνικών επιχειρήσεων στον χώρο του ηλεκτρονικού εμπορίου. Στη βάση των ευρημάτων προτείνονται συγκεκριμένες κατευθύνσεις για χάραξη πολιτικής και περαιτέρω έρευνα.

περιεχόμενα (pdf)

σύνοψη (pdf)

αρχείο pdf

Το άρθρο Αρ. 81. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ εμφανίστηκε πρώτα στο Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών.

περιεχόμενα (pdf)
σύνοψη (pdf)
αρχείο pdf

Το άρθρο Αρ. 80. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ: ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών.

Η παρούσα εργασία στοχεύει στην αποτίμηση της πορείας και των προοπτικών της εγχώριας Ναυπηγικής Βιομηχανίας, μέσα από την ανάλυση του διεθνούς και ευρωπαϊκού πλαισίου της συγκεκριμένης αγοράς και την ανάδειξη των ιδιαίτερων πλεονεκτημάτων και προβλημάτων των μεγάλων ναυπηγείων Σκαραμαγκά, Ελευσίνας και Σύρου. Στην εργασία αξιοποιούνται στοιχεία και πληροφορίες που ήταν διαθέσιμες μέχρι και το χρόνο ολοκλήρωσής της (Απρίλιος 2017).

Όπως προκύπτει από την ανάλυση, τα ναυπηγεία Σκαραμαγκά, Ελευσίνας και Σύρου αποτελούν τον πυρήνα της ναυπηγικής βιομηχανίας της Ελλάδας και εμφανίζουν ορισμένα σημαντικά πλεονεκτήματα σε σχέση με τη γεωγραφική τους θέση, τις βασικές τους υποδομές και την εμπειρία και τεχνογνωσία του προσωπικού τους. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια των πρόσφατων ετών τα τρία αυτά ναυπηγεία ήρθαν αντιμέτωπα με σοβαρά, πολλαπλά και αλληλένδετα προβλήματα, μεταξύ των οποίων η μεγάλη οικονομική δυσχέρεια, η εκκρεμότητα ανάκτησης παράνομων κρατικών ενισχύσεων για τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά, η εμπλοκή στη λειτουργία και η δικαστική διαμάχη ιδιοκτησίας και δημοσίου στα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά, η φθορά υποδομών και οι ελλείψεις σε σύγχρονο μηχανολογικό εξοπλισμό, το υψηλό κόστος παραγωγής σε σχέση με ανταγωνίστριες χώρες, οι δυσκολίες χρηματοδότησης, η έλλειψη διαθεσιμότητας μέσων χρηματοδοτικής στήριξης συμβατών με την κοινοτική νομοθεσία, οι καθυστερήσεις στους χρόνους παράδοσης, η συρρίκνωση του παραγωγικού έργου και η εξάρτηση των ναυπηγείων Σκαραμαγκά και Ελευσίνας από τις παραγγελίες του Πολεμικού Ναυτικού, η σταδιακή φθορά του ανθρώπινου δυναμικού και η ένταση του διεθνούς ανταγωνισμού.

Παρά τη μεγάλη επιδείνωση των μεγεθών της σε σχέση με το παρελθόν, η εγχώρια ναυπηγοεπισκευαστική βιομηχανία εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό και πολυδιάστατο ρόλο για τη χώρα, ενώ οι ευκαιρίες που ανοίγονται για την ανάπτυξή της στο μέλλον είναι στην παρούσα συγκυρία ιδιαίτερα σημαντικές. Η άρση του αδιεξόδου στα ναυπηγεία και η ανάπτυξή τους με νέα κεφάλαια και τεχνογνωσία δύναται να αποφέρουν σημαντικά οφέλη για την απασχόληση και τις εξαγωγές, την οικονομική δραστηριότητα στο γενικότερο τομέα της ναυπηγοεπισκευής, τη διάχυση νέων τεχνολογιών, και τη διατήρηση της δυνατότητας της χώρας για αυτονομία ως προς την επισκευή και κατασκευή πλοίων του Πολεμικού Ναυτικού.

περιεχόμενα (pdf)
σύνοψη (pdf)
αρχείο pdf

Το άρθρο Αρ. 79. ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΝΑΥΠΗΓΙΚΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών.

Στην παρούσα μελέτη αξιολογείται η διαδικασία θεσμοθέτησης και εφαρμογής συγκεκριμένων διαρθρωτικών παρεμβάσεων που αφορούν στον ανταγωνισμό, οι αλλαγές που προέκυψαν στον τρόπο λειτουργίας των επιμέρους αγορών και, στον βαθμό που είναι εφικτό, αποτιμώνται οι επιπτώσεις σε βασικά οικονομικά μεγέθη (τιμές, απασχόληση, νεοεισερχόμενοι). Οι νομοθετικές παρεμβάσεις που εξετάζονται αποτέλεσαν μέρος των μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων της χώρας και δεσμεύσεις στο πλαίσιο των Μνημονίων Συνεργασίας. Πραγματοποιήθηκαν, ως επί το πλείστον, κατόπιν συστάσεων του ΟΟΣΑ, και αφορούν στους κλάδους της επεξεργασίας τροφίμων (αρτοποιεία και πρατήρια άρτου), του λιανικού εμπορίου (εμπορία βρεφικού γάλακτος, εμπορία συμπληρωμάτων διατροφής και βιταμινών, προσφορές και εκπτώσεις) και των οικοδομικών υλικών (διακίνηση τσιμέντου).

Η μεθοδολογία που υιοθετήθηκε διακρίνεται στην επισκόπηση του θεσμικού πλαισίου πριν και μετά την ψήφιση των σχετικών νομοθετικών ρυθμίσεων, την αποτίμηση των νομοθετικών ρυθμίσεων με τη χρήση του Οδηγού αξιολόγησης (toolkit) του ΟΟΣΑ, την κατάρτιση πινάκων που αποτυπώνουν τις προϋπάρχουσες ρυθμίσεις, καθώς και τις μεταβολές που επήλθαν από τις νομοθετικές παρεμβάσεις και την αποτίμηση των επιπτώσεων σε σχέση με την είσοδο και έξοδο επιχειρήσεων από τον κλάδο, τη δημιουργία ή απώλεια θέσεων απασχόλησης και τις τιμές των σχετικών προϊόντων. Όσον αφορά στον προσδιορισμό των επιδράσεων χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις, οι οποίες επιλέχθηκαν με γνώμονα τις διαφορετικού τύπου παρεμβάσεις που αξιολογήθηκαν, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των επιμέρους εξεταζόμενων αγορών καθώς και τη διαθεσιμότητα των στατιστικών στοιχείων και πληροφοριών.

περιεχόμενα (pdf)

σύνοψη (pdf)

αρχείο pdf

Το άρθρο Αρ. 78. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ εμφανίστηκε πρώτα στο Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών.

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών η τουριστική ζήτηση σε διεθνές επίπεδο εστιάζει σε μορφές τουρισμού που ικανοποιούν ειδικά κίνητρα. Ο σύγχρονος τουρίστας παρουσιάζεται με ποικιλία κινήτρων και, ως εκ τούτου, οι προορισμοί αναγκάζονται να προσφέρουν πιο σύνθετες τουριστικές εμπειρίες, εμπλουτισμένες με εναλλακτικές δραστηριότητες που διαφοροποιούνται από το κλασικό μοντέλο του μαζικού τουρισμού. Δύο από τις αυτές τις μορφές τουρισμού που παρουσιάζουν ιδιαίτερη δυναμική είναι ο πολιτισμικός και ο θρησκευτικός.

Η παρούσα έκθεση οριοθετεί τις έννοιες του πολιτισμικού και του θρησκευτικού τουρισμού και εξετάζει τον βαθμό αξιοποίησής τους στην ελληνική τουριστική αγορά. Αρχικά αναλύεται το θεωρητικό πλαίσιο των δύο μορφών και παρουσιάζονται συνοπτικά τα στοιχεία που καταγράφουν τη δυναμική τους παγκοσμίως. Έπειτα, παρουσιάζονται στοιχεία του εθνικού τουριστικού προϊόντος της Ελλάδας που διαμορφώνουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του. Επίσης, γίνεται η αξιολόγηση του ελληνικού τουριστικού προϊόντος ως προς την ανταγωνιστικότητά του σύμφωνα με στοιχεία ζήτησης, προσφοράς και τουριστικών πόρων. Αναφορικά με την ανάλυση του πολιτισμικού και θρησκευτικού τουρισμού ως συνιστωσών του εθνικού τουριστικού προϊόντος, παρουσιάζονται στοιχεία ζήτησης και προσφοράς σε εθνικό επίπεδο.

Η έκθεση καταλήγει σε προτάσεις οι οποίες θα συμβάλλουν στη βέλτιστη αξιοποίηση των πολιτιστικών και θρησκευτικών πόρων της χώρας, που κρίνεται ότι δύνανται να αποτελέσουν σημαντικό κεφάλαιο του εγχώριου τουριστικού προϊόντος και της ανταγωνιστικότητάς του σε διεθνές επίπεδο.

περιεχόμενα (pdf)

αρχείο pdf

Το άρθρο Αρ. 77. Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΣ ΚΑΙ Ο ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΩΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών.

Από την έναρξη της οικονομικής κρίσης το 2008, εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες έχουν φύγει από την πατρίδα τους σε αναζήτηση απασχόλησης στο εξωτερικό. Αντίθετα με παλαιότερα κύματα μετανάστευσης από την Ελλάδα, οι σημερινοί μετανάστες είναι κυρίως νέοι υψηλού εκπαιδευτικού επιπέδου, οι πολύτιμες γνώσεις και δεξιότητες των οποίων αξιοποιούνται προς όφελος άλλων χωρών. Με την έξοδό τους τίθενται δύο μεγάλες προκλήσεις χάραξης πολιτικής : πρώτον, πώς να περιοριστεί ο αριθμός των νέων που μεταναστεύουν και να χρησιμοποιηθούν τα προσόντα τους μέσα στη χώρα και, δεύτερον, πώς να αξιοποιηθούν οι τεράστιες ευκαιρίες που προκύπτουν για την ελληνική οικονομία με την παρουσία ταλαντούχων Ελλήνων στο εξωτερικό, με την κινητοποίηση της διασποράς ώστε να χρησιμοποιήσει τις γνώσεις, τις δεξιότητες, και τους πόρους της όπως και τα επιστημονικά, επιχειρηματικά, και κοινωνικά της δίκτυα, με τρόπους που θα προωθήσουν την οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας. Το βιβλίο αυτό επικεντρώνεται σε αυτή τη δεύτερη πρόκληση χάραξης πολιτικής.

Δεδομένα του ΟΟΣΑ για τους μετανάστες που ζουν σε διάφορες χώρες του κόσμου τεκμηριώνουν το υψηλότερο εκπαιδευτικό επίπεδο των Ελλήνων που έχουν φύγει την τελευταία δεκαετία, σε σύγκριση με εκείνους που έφυγαν παλαιότερα. Οι πληθυσμοί των γεννηθέντων στην Ελλάδα που διαμένουν σε διάφορες χώρες του εξωτερικού ξεχωρίζουν όμως σημαντικά ως προς το εκπαιδευτικό τους προφίλ. Οι γεννημένοι στην Ελλάδα που βρίσκονται στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν κατά πολύ το πιο υψηλό εκπαιδευτικό επίπεδο, με το 70% να κατέχουν πανεπιστημιακό πτυχίο, σε σχέση με ένα μικρό μόνο ποσοστό των γεννημένων στην Ελλάδα που ζουν στη Γερμανία. Ωστόσο, η σύνθεση των Ελλήνων της Γερμανίας αλλάζει γρήγορα, εφόσον την τελευταία δεκαετία η Γερμανία ξεπέρασε τις ΗΠΑ ως την πιο σημαντική χώρα προορισμού για Έλληνες μετανάστες και το εκπαιδευτικό επίπεδο εκείνων που πηγαίνουν σήμερα στη Γερμανία είναι πολύ υψηλότερο από εκείνο των Ελλήνων μεταναστών προς τη Γερμανία του παρελθόντος.

Ανάμεσα στους Έλληνες της διασποράς συγκαταλέγονται διακεκριμένοι επιστήμονες και επιχειρηματίες, ενώ η δεξαμενή του ταλέντου της μεγαλώνει συνέχεια. Μέχρι στιγμής, η Ελλάδα έχει κάνει ελάχιστα για να αξιοποιήσει την πολύτιμη αυτή διασπορά προς όφελος της οικονομίας της. Η διεθνής εμπειρία παρουσιάζει πληθώρα επιτυχημένων πολιτικών που έχουν εφαρμόσει τόσο αναπτυσσόμενες όσο και ανεπτυγμένες χώρες, όπως τη δημιουργία επιστημονικών και επιχειρηματικών δικτύων που διευκολύνουν τη μεταβίβαση γνώσεων και δεξιοτήτων και προωθούν την ανάπτυξη επιχειρήσεων.

Για παράδειγμα, στο Talent Network for Innovation του ChileGlobal η Χιλή περιλαμβάνει πετυχημένα μέλη της Χιλιανής διασποράς που αφιερώνουν τον χρόνο, την εμπειρία, τις γνώσεις και τις επαφές τους για την ίδρυση καινοτόμων επιχειρήσεων στη Χιλή και την εισαγωγή καινοτομίας στις ήδη υπάρχουσες. Το Global Irish Network αποτελείται από επιχειρηματίες μεγάλης επιρροής, ιρλανδικής καταγωγής, που βρίσκονται σε σαράντα χώρες του κόσμου και συμβάλλουν στην ανάπτυξη της οικονομίας της Ιρλανδίας με την προώθηση ξένων επενδύσεων και την παροχή πρακτικής στήριξης των ιρλανδικών εξαγωγών. Το Indus Entrepreneurs είναι δίκτυο Ινδών υψηλής εξειδίκευσης που διαμένουν στο εξωτερικό, το οποίο διοργανώνει κάθε έτος εκατοντάδες εκδηλώσεις δικτύωσης και επιχειρηματικότητας, συμβάλλοντας σημαντικά στη δημιουργία επιχειρήσεων πληροφορικής στην Ινδία και στην εντυπωσιακή ανάπτυξη της οικονομίας της.

Η Ελλάδα πρέπει να αξιοποιήσει τις τεράστιες ευκαιρίες που παρουσιάζονται λόγω των μεγάλων επιτευγμάτων της διασποράς της. Με βάση την πολύτιμη διεθνή εμπειρία πολιτικής, χρειάζεται να σχεδιάσει κατάλληλες πολιτικές για να κινητοποιήσει αποτελεσματικά τα τμήματα και τα άτομα της διασποράς που μπορούν με τις γνώσεις, τις δεξιότητες, τις επαφές και τους πόρους τους, να προσφέρουν στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας.

περιεχόμενα (pdf)

αρχείο pdf

Το άρθρο Αρ. 76. THE EMIGRATION OF GREEKS AND DIASPORA ENGAGEMENT POLICIES FOR ECONOMIC DEVELOPMENT εμφανίστηκε πρώτα στο Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών.

περιεχόμενα (pdf) 

αρχείο pdf

Το άρθρο Αρ. 75. GENERAL GOVERNMENT SPENDING REVIEW, 2013-2016: AN ANALYSIS FRAMEWORK FOR FUTURE SPENDING REVIEWS IN GREECE εμφανίστηκε πρώτα στο Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών.

Η έκθεση διερευνά τη στρατηγική στόχευση ανάδειξης της Ελλάδας σε διεθνές κέντρο διαμετακομιστικού εμπορίου. Παράλληλα, αναλύει τις δυνατότητες για την αποτελεσματική αξιοποίηση όλων των τρόπων μεταφοράς, με σκοπό τη διάχυση των αναμενόμενων ωφελειών με τον πλέον αποδοτικό τρόπο στις περιφέρειες της χώρας. Από τη μία πλευρά, η ανάλυση καταδεικνύει τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης και τις διαπεριφερειακές ανισότητες σε διάφορα μεγέθη και μέσα μεταφοράς ανά κατηγορία εμπορεύματος. Από την άλλη, δείχνει τις προοπτικές στην εξαγωγική εμπορευματική δραστηριότητα και τις ευκαιρίες που έχουν δημιουργηθεί από επενδυτικές δράσεις και σχέδια, όπως αυτά της εταιρείας COSCO με επίκεντρο τον λιμένα του Πειραιά, ιδιαίτερα σε σχέση με το αναδιανεμητικό εμπόριο. Η ανάλυση τονίζει τον καθοριστικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι συνδυασμένες μεταφορές για την ενίσχυση της γεωπολιτικής και της οικονομικής θέσης και της εξωστρέφειας της Ελλάδας, καθιστώντας την ταυτόχρονα πύλη εισόδου-εξόδου και διαμετακομιστικό κόμβο εμπορευματικών ροών στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Μεσογείου, επεκτείνοντας την ενδοχώρα της σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

Ειδικότερα εξετάζεται το πώς η χώρα μπορεί να προσαρμοστεί στις τρέχουσες συνθήκες ανταγωνισμού του διεθνούς εμπορίου και της εφοδιαστικής, και τις παγκόσμιες ανακατατάξεις των αλυσίδων αξίας και των αγορών των επενδυτών-παρόχων μεταφορικών υποδομών. Μεταξύ των προϋποθέσεων που τίθενται είναι ο μεγαλύτερος συντονισμός των επιμέρους δικτύων και συστημάτων μεταφοράς φορτίων και η δημιουργία συνεργειών με άλλες δραστηριότητες, όπως αυτές της μεταποίησης, της ενέργειας και των τεχνολογιών της πληροφορικής και των επικοινωνιών. Επίσης, η ολοκλήρωση του κάθετου χερσαίου διατροπικού άξονα ΠΑΘΕ και η ανάπτυξη του χερσαίου διατροπικού άξονα της Βόρειας Ελλάδας (με την Εγνατία Οδό, τους κάθετους άξονές της και τη Σιδηροδρομική Εγνατία) θα συμβάλλουν στην αύξηση των συνδυασμένων (κυρίως, θαλάσσιων-σιδηροδρομικών) μεταφορών. Βασικό στοιχείο του προτεινομένου σχεδιασμού αποτελεί η οργάνωση και η λειτουργία ενός ιεραρχικά δομημένου δικτύου διατροπικών εφοδιαστικών κέντρων εθνικής και περιφερειακής εμβέλειας, το οποίο εξειδικεύεται με τη χρήση προηγμένων υπολογιστικών μεθόδων. Επιπλέον, προτείνονται θεσμικές αλλαγές διαρθρωτικού χαρακτήρα, όπως η ολοκληρωμένη πολυεπίπεδη διακυβέρνηση των μεταφορικών δικτύων και η λειτουργία ενός εθνικού παρατηρητηρίου χωρικών δεικτών αξιολόγησης.

Για την κάλυψη των εντοπιζόμενων επενδυτικών κενών, τονίζεται η σημασία των καινοτόμων χρηματοδοτικών εργαλείων και των εναλλακτικών ευρωπαϊκών πόρων από προγράμματα, όπως το «Συνδέοντας την Ευρώπη», της επέκτασης της εφαρμογής των ΣΔΙΤ και της προσέλκυσης άμεσων ξένων επενδύσεων από διεθνείς παρόχους με επιρροή στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού. Ιδιαίτερη συμβολή μπορούν να έχουν και οι στρατηγικές δικτύωσης και συνεργασίας των υφιστάμενων και μελλοντικών παροχών των κρίσιμων μεταφορικών και εφοδιαστικών υποδομών με αντίστοιχους του εξωτερικού, η ανάδειξη της χώρας ως περιφερειακού διαμετακομιστικού κόμβου ενέργειας και η λειτουργία ειδικών μορφών βιομηχανικών και εμπορικών εξαγωγικών ζωνών. Οι προτεινόμενοι σχεδιασμοί, σε συνδυασμό με την ενίσχυση του νέου θεσμικού πλαισίου για την εφοδιαστική, εκτιμάται ότι θα έχουν σημαντική συμβολή στην ελληνική οικονομία, σε σχέση με μακροοικονομικά μεγέθη, όπως το ΑΕΠ και οι θέσεις απασχόλησης στους κλάδους των χερσαίων μεταφορών, των θαλασσιών μεταφορών και της εφοδιαστικής.

περιεχόμενα (pdf)

αρχείο pdf

Το άρθρο Αρ. 74. ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΦΟΔΙΑΣΤΙΚΩΝ ΚΟΜΒΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ εμφανίστηκε πρώτα στο Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών.