Πεπραγμένα της ημερίδας για τις εκπαιδευτικές ανισότητες στην Αθήνα στο πλαίσιο του έργου LINEup

Η ημερίδα του LINEup στην Αθήνα 2025

Το δεύτερο Συνέδριο LINEup, με τίτλο «Κατανοώντας τις Εκπαιδευτικές Ανισότητες μέσω Διαχρονικών Δεδομένων: Χτίζοντας Τεκμήρια, Διαμορφώνοντας την Εκπαίδευση», πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 17 Οκτωβρίου 2025 και συγκέντρωσε πάνω από εκατό συμμετέχοντες, συμπεριλαμβανομένων υπευθύνων χάραξης πολιτικής, ερευνητών, εκπαιδευτικών και σχολικών ηγετών, για να διερευνήσουν πώς τα διαχρονικά δεδομένα μπορούν να αντιμετωπίσουν τις εκπαιδευτικές ανισότητες.

Τη διοργάνωση ανέλαβαν σε συνεργασία το Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών και Εκδόσεων «Διόφαντος» (ΙΤΥΕ), το Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ) και το Ερευνητικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Πειραιώς (UPRC). Η εκδήλωση ενθάρρυνε τον διάλογο μεταξύ έρευνας, πολιτικής και πρακτικής σχετικά με προσεγγίσεις βασισμένες σε δεδομένα για την ισότητα στην εκπαίδευση.

 

Οι ομιλητές τόνισαν τη σημασία της μετάβασης από τα στατικά μέτρα επίτευξης προς διαχρονικές αναλύσεις που αποκαλύπτουν πώς εξελίσσονται οι ανισότητες σε όλη την πορεία των μαθητών. Τόνισαν, επίσης, την ανάγκη μετατροπής των ερευνητικών ευρημάτων σε πρακτικές πολιτικές που υποστηρίζονται από ισχυρή διακυβέρνηση, διαφανή δεδομένα και επαγγελματική ικανότητα. Με συντονιστή τον Altheo Valentini, με συνεισφορές από τους Veronica Mobilio (Fondazione per la Scuola), Emmanuele Pavolini (University of Milano Statale), και Gianluca Argentin (University of Milano Bicocca), η συζήτηση διερεύνησε το τοπίο των διαχρονικών δεδομένων στην Ευρώπη.

Ένα σημαντικό ορόσημο ήταν η έναρξη του LINEup Education Data Explorer, μιας ανοιχτής και διαδραστικής πλατφόρμας που ενσωματώνει πάνω από 100 εθνικά, περιφερειακά και τοπικά διαχρονικά σύνολα δεδομένων σε 24 χώρες. Το εργαλείο επιτρέπει στους χρήστες να χαρτογραφούν, να συγκρίνουν και να αναλύουν μαθησιακά αποτελέσματα, δεξιότητες και προσδιοριστικούς παράγοντες, διευκολύνοντας τη συγκριτική έρευνα και την τεκμηριωμένη ανάπτυξη πολιτικής. Ακολούθησαν δύο πάνελ. Στο πρώτο, με τίτλο “Insights from the LINEup Longitudinal Data Analysis” και συντονίστρια τη Veronica Mobilio (Fondazione per la Scuola), συμμετείχαν διά ζώσης οι Emmanuele Pavolini (University of Milano Statale), Gianluca Argentin (University of Milano Bicocca) και διαδικτυακά ο Martin Neugebauer (Karlsruhe University of Education). Στο πάνελ παρουσιάστηκαν ενδιάμεσα ευρήματα από τις προσπάθειες διαχρονικής ανάλυσης και εναρμόνισης δεδομένων του LINEup, προσφέροντας πληροφορίες για τα αναδυόμενα πρότυπα, τη συγκρισιμότητα των δεδομένων και τις μεθοδολογικές προκλήσεις και ευκαιρίες.

Στο δεύτερο πάνελ, με τίτλο «Πώς τα Διαχρονικά Δεδομένα Μπορούν να Μεταμορφώσουν τις Εκπαιδευτικές Πολιτικές και Πρακτικές», υπό τον συντονιστή Ιωάννη Χολέζα (ΚΕΠΕ) και συνεισφορές από τον Κωνσταντίνο Δημόπουλο (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου), την Katja Upadyaya (University of Helsinki), και την Marta Soler-Gallart (University of Barcelona), έγινε διερεύνηση προσεγγίσεων που βασίζονται σε τεκμήρια για τη χάραξη πολιτικής και τον σχεδιασμό παρεμβάσεων.

Τα τελικά σχόλια έγιναν από τον Bartek Lessaer (Ευρωπαϊκή Επιτροπή), ο οποίος κατέληξε ζητώντας ισχυρότερη ευθυγράμμιση μεταξύ έρευνας και χάραξης πολιτικής. Τόνισε, ακόμη, ότι η εκδήλωση LINEup στην Αθήνα θα μπορούσε να θεωρηθεί το πρώτο βήμα για τη δημιουργία μιας κοινότητας αφιερωμένης στα διαχρονικά δεδομένα, συγκεντρώνοντας ερευνητές από το έργο LINEup και άλλες πρωτοβουλίες που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο της ίδιας πρόσκλησης του HORIZON. Ενθάρρυνε τη μεγαλύτερη συνεργασία και τις κοινές προσπάθειες μεταξύ όλων των έργων, σημειώνοντας ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα διερευνήσει επίσης τρόπους για την περαιτέρω προώθηση αυτού του έργου. Ο Bartek Lessaer σημείωσε περαιτέρω ότι, παρόλο που η πρώιμη ακαδημαϊκή επίδοση, όπως οι βαθμοί του δημοτικού σχολείου, μπορούν να προβλέψουν την μετέπειτα επίδοση, τα δεδομένα εκπαίδευσης από μόνα τους παρέχουν μόνο μια μερική εικόνα. Είναι εξίσου σημαντικό, υποστήριξε, να αξιολογηθεί εάν τα πτυχία που αποκτώνται οδηγούν σε ικανοποιητική επαγγελματική σταδιοδρομία σε όρους σύζευξης ικανοτήτων και δεξιοτήτων. Χωρίς αυτήν την προοπτική, η πρόοδος προς τους ποσοτικούς εκπαιδευτικούς στόχους παραμένει ελλιπής. Ως εκ τούτου, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα διαχρονικά δεδομένα θα πρέπει να γίνουν ένα τυπικό εργαλείο για την καταγραφή της εκπαιδευτικής και, στη συνέχεια, της επαγγελματικής διαδρομής κάθε ατόμου, οι οποίες αποτελούν τα τμήματα μιας ενιαίας διαδρομής.

Τα κυριότερα σημεία, τις βασικές έννοιες και τις εμπνευσμένες ιδέες από τα πάνελ και τους ομιλητές συνέλαβε ο Οπτικός Συντονιστής, Marco Serra, μέσω γραφικής καταγραφής. Χρησιμοποιώντας τεχνικές οπτικής αφήγησης, δημιούργησε εικονογραφημένες περιλήψεις που έκαναν το περιεχόμενο της συνεδρίας πιο ελκυστικό και υποστήριξαν την ενεργή συμμετοχή του κοινού. Δείτε τους πίνακες εδώ:

 

Θεματικά Εργαστήρια

Το απόγευμα, τρία εξειδικευμένα εργαστήρια συμπλήρωσαν τις συζητήσεις στην ολομέλεια, το καθένα απευθυνόμενο σε διαφορετικές ομάδες-στόχους.

Εργαστήριο Εκπαιδευτικών – Αποσαφήνιση των Εκπαιδευτικών Ανισοτήτων

Υπό την καθοδήγηση του UPRC, 40 εκπαιδευτικοί διερεύνησαν πώς η σχολική κουλτούρα και η γλώσσα διαμορφώνουν την ένταξη. Οι εργασίες, που απευθύνονταν σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, παρουσιάστηκαν από τον Κωνσταντίνο Ανδρονικίδη (Υπεύθυνο Εκπαιδευτικής Πολιτικής στο European Schoolnet) και επικεντρώθηκαν σε συμπεριληπτικές πρακτικές και στρατηγικές στην τάξη, οι οποίες ενισχύουν τη συμμετοχή και την αίσθηση του ανήκειν των μαθητών. Ο ίδιος πλαισίωσε τη συζήτηση συνδέοντας τις ευρύτερες προκλήσεις της ένταξης με την επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών. Οι παρατηρήσεις του έδωσαν το έναυσμα για μια διαδραστική και πρακτική συνεδρία που επικεντρώθηκε στον προβληματισμό, τον διάλογο και τη συνεργασία.

Ερευνητικό Εργαστήριο – Ενίσχυση της Έρευνας μέσω Διαχρονικών Δεδομένων

Υπό τον συντονισμό του ΚΕΠΕ, το ερευνητικό εργαστήριο διερεύνησε πώς τα διαχρονικά δεδομένα μπορούν να εμβαθύνουν την κατανόηση των εκπαιδευτικών ανισοτήτων.

Ο Orazio Giancola (Sapienza University of Rome) κατέδειξε πώς η σύνδεση διεθνών συνόλων δεδομένων, όπως το PISA και το PIAAC, επιτρέπει την παρακολούθηση της διαχρονικής εξέλιξης των πρώιμων μειονεκτημάτων. Η Alessia Messuti (ILO) και ο Andrea Pastorelli σχολίασαν την παρουσίαση και έθεσαν ερωτήματα.

Ο Artur Pokropek (Polish Academy of Science) τόνισε την ανάγκη για μεθοδολογική καινοτομία, ψηφιακές μετρήσεις και ισχυρότερη συνεργασία μεταξύ ερευνητών και επαγγελματιών. Στη συζήτηση συμμετείχαν οι Massimo Loi (DEEP) και Adrien Pawlik (IDEE), οι οποίοι εξέτασαν τις θεσμικές και χρηματοδοτικές προκλήσεις που συνδέονται με τα διαχρονικά δεδομένα.

Ο Αποστόλης Δημητρόπουλος (Διδάκτωρ Εκπαιδευτικής Πολιτικής, Ειδικός Σύμβουλος για Εκπαιδευτικά Θέματα στην Προεδρία της Κυβέρνησης, πρώην Γενικός Γραμματέας Ανώτατης Εκπαίδευσης), με την υποστήριξη της Francesca Borgovoni (ΟΟΣΑ) και του Χρήστου Κουτσαμπέλα (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου), υπογράμμισε την ανάγκη της Ελλάδας για μια ισχυρή υποδομή εκπαιδευτικών δεδομένων που να συνδέει τα μαθησιακά αποτελέσματα με τα αποτελέσματα της αγοράς εργασίας.

 

Εργαστήριο Πολιτικής – Ενσωμάτωση Διαχρονικών Δεδομένων στην Πολιτική

Το εργαστήριο πολιτικής διοργανώθηκε από το CTI και επικεντρώθηκε σε δύο προτεραιότητες: την ενσωμάτωση διαχρονικών δεδομένων στη λήψη αποφάσεων και τη βελτίωση της διακυβέρνησης δεδομένων. Ο Nuno Neto Rodrigues (DGEEC) άνοιξε το εργαστήριο σχετικά με τον ρόλο των διαχρονικών δεδομένων στην εκπαιδευτική πολιτική. Παρείχε το πλαίσιο και μοιράστηκε πληροφορίες σχετικά με τις ευκαιρίες και τις προκλήσεις της ενσωμάτωσης διαχρονικών δεδομένων στις διαδικασίες χάραξης πολιτικής. Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ότι οποιαδήποτε ενσωμάτωση πρέπει να σέβεται το μοντέλο διακυβέρνησης κάθε χώρας, είτε κεντρικό είτε αποκεντρωμένο, και τόνισαν την ανάγκη οικοδόμησης εμπιστοσύνης για να διασφαλιστεί ότι τα δεδομένα ενημερώνουν, δεν υπαγορεύουν, την πολιτική. Προσβάσιμα εργαλεία, όπως πίνακες απεικόνισης δεδομένων και σύντομες αναλύσεις πολιτικής, μαζί με τη βελτίωση των γνώσεων αξιοποίησης των δεδομένων από τους εκπαιδευτικούς, επισημάνθηκαν ως σημεία κλειδιά για την επιτυχία της προσπάθειας.

Σε όλα τα εργαστήρια, προέκυψε σαφής συναίνεση: η αντιμετώπιση των εκπαιδευτικών ανισοτήτων απαιτεί τη μετάβαση από τη μέτρηση των κενών στην κατανόηση των διαδρομών, η οποία θα υποστηρίζεται από συμμετοχικές, αξιόπιστες και επαγγελματικά ικανές πρακτικές δεδομένων. Συγκαλώντας μια πολυεπαγγελματική κοινότητα και εκκινώντας το LINEup Education Data Explorer, η ενδιάμεση εκδήλωση του LINEup στην Αθήνα έπαιξε εποικοδομητικό ρόλο στην ενίσχυση της χρήσης διαχρονικών δεδομένων στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής εκπαιδευτικής πολιτικής, υπογραμμίζοντας την αυξανόμενη αναγνώριση τους ως πολύτιμο εργαλείο για την προώθηση πιο δίκαιων και ενημερωμένων εκπαιδευτικών συστημάτων. Η εκδήλωση παρουσίασε επίσης αδελφά έργα, ενισχύοντας τη συνεργασία και τη συνεχή αμοιβαία προώθηση πρωτοβουλιών που επικεντρώνονται στη σημασία των διαχρονικών δεδομένων.